BÀI TRUYỀN THÔNG PHÒNG CHỐNG BỆNH “TAY – CHÂN – MIỆNG”

Bộ y tế thống kê chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026 cả nước ghi nhận 25.094 ca mắc bệnh tay chân miệng (4 ca tử vong) cao hơn 5 lần so với cùng kỳ năm 2025 (4.900 ca bệnh). Riêng Hà Nội ghi nhận 1.090 ca mắc tay chân miệng, tăng mạnh so với cùng kỳ năm 2025 (396 ca). Bệnh xuất hiện tại 124 phường, xã. Toàn thành phố ghi nhận 22 ổ dịch, trong đó hiện còn 5 ổ dịch đang hoạt động;
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm vi rút cấp tính, dễ lây lan và có khả năng gây thành dịch lớn. Bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa, thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 3 tuổi. Bệnh lưu hành quanh năm và thường ghi nhận số mắc cao vào khoảng thời gian từ tháng 3-5 và tháng 9-11. Đa số các trường hợp có thể tự khỏi, song nếu không được phát hiện và theo dõi kịp thời, bệnh có thể diễn biến nặng, gây biến chứng nguy hiểm đến thần kinh, tim mạch, thậm chí nguy hiểm tính mạng.

1. Nguyên nhân gây bệnh
Bệnh tay chân miệng do các chủng vi rút thuộc họ vi rút đường ruột (gọi chung là Enterovirus) gây ra. Hai nhóm tác nhân thường gặp là Coxsackie A16 và Enterovirus 71 (EV71), trong đó mắc EV71 thường gây ra những biến chứng nặng nề hơn.
2. Đường lây truyền
– Qua đường “phân – miệng”;
– Tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi, nước bọt, hầu họng hay dịch tiết từ các nốt phỏng nước của người bệnh;
– Tiếp xúc với dịch tiết, chất bài tiết của người bệnh trên dụng cụ sinh hoạt, đồ chơi, bàn ghế, nền nhà…;
– Đặc biệt trường hợp bệnh nhân mắc các bệnh hô hấp, việc ho, hắt hơi có thể tạo điều kiện để vi rút phát tán và truyền từ người này qua người khác.
3. Dấu hiệu của bệnh
– Giai đoạn ủ bệnh: khoảng 3 – 7 ngày, trẻ chưa có các dấu hiệu cụ thể.
– Giai đoạn khởi phát: từ 1-2 ngày với các triệu chứng như sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, tiêu chảy vài lần trong ngày.
– Giai đoạn toàn phát: có thể kéo dài 3 – 10 ngày, với các triệu chứng điển hình như:
+ Loét miệng: vết loét đỏ hay phỏng nước đường kính 2 – 3mm ở niêm mạc miệng, lợi, lưỡi, gây đau miệng, bỏ ăn, bỏ bú,…;
+ Phát ban dạng phỏng nước: Ban đầu, nốt ban hồng có đường kính vài milimet, nổi trên bề mặt da ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, miệng, mông và trở thành bóng nước. Bóng nước chứa đầy chất dịch và có thể vỡ ra khiến trẻ rất đau đớn. Ban thường tồn tại trong thời gian ngắn (khoảng dưới 7 ngày), sau đó những vết phỏng có thể để lại thâm, không để lại sẹo và rất hiếm khi loét hay bội nhiễm;
+ Trẻ có thể sốt nhẹ, nôn.
– Giai đoạn lui bệnh: Thường từ 3 – 5 ngày sau, trẻ hồi phục hoàn toàn nếu không có biến chứng.
4. Các biện pháp phòng chống bệnh
Hiện nay, chưa có vắc xin phòng bệnh và thuốc điều trị đặc hiệu bệnh tay – chân – miệng. Bộ Y tế khuyến cáo nên thực hiện các biện pháp phòng chống bệnh tay – chân – miệng như:
– Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy nhiều lần trong ngày;
– Thực hiện tốt vệ sinh ăn uống: ăn chín, uống chín; vật dụng ăn uống phải đảm bảo được rửa sạch sẽ trước khi sử dụng (tốt nhất là ngâm tráng nước sôi); đảm bảo sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hàng ngày;
– Thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường;
– Không cho trẻ tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh;
– Sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, phân và các chất thải của người bệnh phải được xử lý hợp vệ sinh;
– Vệ sinh răng miệng thường xuyên bằng các dung dịch sát khuẩn, có thể súc miệng bằng nước muối loãng nếu trẻ súc được;
– Cho trẻ nghỉ học, nghỉ ngơi tại nhà, tránh kích thích và cách ly ít nhất 10 ngày kể từ ngày khởi phát bệnh để tránh lây cho trẻ khác;
– Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh cần đưa trẻ đi khám tại các cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị kịp thời phòng tránh các biến chứng.
https://storage-vnportal.vnpt.vn/cmu-khdn-2/4331/quang1234/infographic-nhung-dieu-can-biet-ve-benh-tay-chan-mieng.png